Sud hokimiyati va uning tizimi

Sud hokimiyatining o‘rni

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq, davlat hokimiyati qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo‘linadi.

O‘zbekistonda odil sudlov faqat sud tomonidan amalga oshiriladi. Boshqa davlat organlari, mansabdor shaxslar yoki fuqarolar sud hokimiyati vakolatlarini o‘zlashtirib olishi mumkin emas.

Sud hokimiyati:

qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatdan;
siyosiy partiyalardan;
fuqarolik jamiyatining boshqa institutlaridan mustaqil holda ish yuritadi.

Sudьyalar muayyan ish bo‘yicha biror davlat organi, mansabdor shaxs yoki tashkilot oldida hisobdor emas. Sudьyaning odil sudlovni amalga oshirish faoliyatiga aralashish javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Sudning asosiy vazifalari

«Sudlar to‘g‘risida»gi Qonunga ko‘ra, sudlarning asosiy vazifasi:

inson va fuqarolarning huquq hamda erkinliklarini;
davlat va jamiyat manfaatlarini;
yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlarini sud yo‘li bilan himoya qilishdan iborat.

Sudlar faoliyati qonun ustuvorligi, ijtimoiy adolat, fuqarolar tinchligi va totuvligini ta’minlashga qaratilgan.

O‘zbekiston Respublikasining sud tizimi

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, sud tizimi quyidagilardan iborat:

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi;
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi;
harbiy sudlar;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi ma’muriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar ma’muriy sudlari;
fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman va shahar sudlari;
jinoyat ishlari bo‘yicha tuman va shahar sudlari;
tumanlararo iqtisodiy sudlar;
tumanlararo ma’muriy sudlar.

Oliy sud fuqarolik, jinoyat, iqtisodiy va ma’muriy sud ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyatining oliy organidir.

Konstitutsiyaviy sud qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat hujjatlarining Konstitutsiyaga muvofiqligiga oid ishlarni ko‘radi.

Maxsus va favqulodda sudlar

2026-yil 25-iyuldan Konstitutsiyaviy qonun bilan maxsus huquqiy rejim o‘rnatilgan hududda ixtisoslashtirilgan sud tuzilishi mumkin. Bunday sudning faoliyati alohida qoidalar bilan tartibga solinadi.

Favqulodda sudlar tuzishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Sudьyalar mustaqilligining kafolatlari

Sudьyalar mustaqil bo‘lib, faqat Konstitutsiya va qonunlarga bo‘ysunadi. Ularning mustaqilligi:

sudьyalarni qonunda belgilangan tartibda saylash va tayinlash;
sudьyaning daxlsizligi;
odil sudlovni amalga oshirishning belgilangan tartibi;
sudьyalar maslahatining sir saqlanishi;
sudga hurmatsizlik va sud ishlariga aralashganlik uchun javobgarlik;
sudьyani davlat hisobidan munosib moddiy va ijtimoiy ta’minlash orqali kafolatlanadi.

Qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlari barcha davlat organlari, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiy bo‘lib, respublika hududida ijro etilishi shart.

Sudga elektron murojaat qilish

Sudga da’vo arizasi, ariza, shikoyat va boshqa hujjatlarni My.sud.uz elektron sud xizmatlari portali orqali yuborish mumkin. Sudlarning manzillari va aloqa ma’lumotlari Oliy sudning rasmiy saytida joylashtirilgan.