Davlat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va tashkilotlar nogironligi bo‘lgan shaxslarning, shu jumladan o‘rindiqli aravachalardan va etaklovchi itlardan foydalanuvchi shaxslarning ijtimoiy infratuzilma ob’ektlariga moneliksiz kirishi uchun shart-sharoitlar yaratishi shart.

Ijtimoiy infratuzilma ob’ektlariga quyidagilar kiradi:

• turar joylar;
• jamoat va ishlab chiqarish binolari;
• imoratlar va inshootlar;
• sog‘liqni saqlash ob’ektlari;
• sport ob’ektlari;
• madaniy-tomosha muassasalari;
• aholi foydalanadigan boshqa ob’ektlar.

Mavjud ob’ektlar nogironligi bo‘lgan shaxslarning ehtiyojlaridan kelib chiqib oqilona moslashtirilishi kerak.

Bino va inshootlarni loyihalash, qurish va rekonstruktsiya qilish

Tashkiliy-huquqiy shaklidan qat’i nazar, jamoat binolari va inshootlarini:

• loyihalash;
• qurish;
• rekonstruktsiya qilish

nogironligi bo‘lgan shaxslarning ehtiyojlari hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak.

Nogironligi bo‘lgan shaxslarning ob’ektlar va xizmatlardan foydalanishi uchun sharoit yaratish qurilish loyihasining majburiy qismi hisoblanadi.

Qurilish va rekonstruktsiya qilish normalari hamda qoidalari nogironligi bo‘lgan shaxslarning jamoat birlashmalari fikr-mulohazalarini hisobga olgan holda ishlab chiqilishi kerak.

Qurilish loyihalarining majburiy ekspertizasi

Quyidagi mablag‘lar hisobidan quriladigan, rekonstruktsiya qilinadigan yoki ta’mirlanadigan shaharsozlik ob’ektlari loyihalarining texnik qismi to‘siqsiz muhit talablariga muvofiqligi bo‘yicha majburiy ekspertizadan o‘tkaziladi:

• konsolidatsiyalashgan byudjet mablag‘lari;
• davlat ishtirokidagi korxonalar mablag‘lari;
• boshqa markazlashtirilgan manbalar;
• 2025-yil 1 yanvardan boshlab tadbirkorlik sub’ektlari va nodavlat notijorat tashkilotlari mablag‘lari.

Ekspertizada loyihaning nogironligi bo‘lgan shaxslarga sharoit yaratish bo‘yicha shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiqligi tekshiriladi.

Avtotransport vositalari uchun maxsus joylar

Jamoat binolari va inshootlarini loyihalash, qurish hamda rekonstruktsiya qilishda nogironligi bo‘lgan shaxslar foydalanishi uchun:

• avtotransport vositalarini saqlashga mo‘ljallangan maxsus joylar;
• ularga xavfsiz va to‘siqsiz kirib-chiqish imkoniyati;
• maqbul o‘lcham va miqdordagi to‘xtash joylari

nazarda tutilishi kerak.

Liftlardan foydalanish imkoniyati

Uy-joylar va ijtimoiy infratuzilma ob’ektlarida liftlarni sotib olish va o‘rnatishda ularning nogironligi bo‘lgan shaxslarning barcha toifalari uchun qulay bo‘lishi ta’minlanishi shart.

Bunda liftga kirish, uni boshqarish va undan xavfsiz foydalanish imkoniyati hisobga olinishi kerak.

Ob’ektlarni foydalanishga qabul qilish

Ijtimoiy-maishiy va madaniy maqsadlarga mo‘ljallangan yangi qurilgan hamda rekonstruktsiya qilingan ob’ektlarni foydalanishga qabul qilishda nogironligi bo‘lgan shaxslarning jamoat birlashmalari vakillari davlat qabul komissiyasi tarkibiga kiritiladi.

Bu orqali ob’ektda nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun zarur sharoitlar amalda yaratilganligi baholanadi.

Litsenziya olishda to‘siqsiz muhit talabi

2025-yil 1 yanvardan boshlab qonunchilikda belgilangan ayrim faoliyat turlarini litsenziyalashda ob’ektda nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun to‘siqsiz muhit yaratilganligi to‘g‘risida Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspektsiyasining xulosasi talab etiladi.

Ko‘chalar va yo‘l infratuzilmasini moslashtirish

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari har yili o‘z hududidagi kamida bitta ko‘chani nogironligi bo‘lgan shaxslarning ehtiyojlariga moslashtirish loyihasini ishlab chiqishi hamda qurilish, ta’mirlash va jihozlash ishlarini amalga oshirishi kerak.

Yo‘l infratuzilmasida:

• piyodalar o‘tish joylari va chorrahalar;
• ko‘chalar va trotuarlar;
• er usti va er osti piyodalar o‘tish joylari;
• avtobus va metro bekatlari

nogironligi bo‘lgan shaxslarning xavfsiz va to‘siqsiz harakatlanishi uchun moslashtirilishi lozim.

Chorrahalarda tovushli va vizual signalizatsiya tizimlari, panduslar, tutqichlar, taktil qoplamalar va zarur axborot vositalari o‘rnatilishi nazarda tutiladi.

To‘siqsiz muhit ustidan davlat nazorati

Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun qulay va to‘siqsiz muhit yaratilganligi ustidan davlat nazoratini Ijtimoiy himoya milliy agentligi huzuridagi Ijtimoiy inspektsiya amalga oshiradi.

Ijtimoiy inspektsiya quyidagilarni nazorat qiladi:

• bino va inshootlarga to‘siqsiz kirish imkoniyatini;
• madaniy ob’ektlarning qulayligini;
• chorrahalar, trotuarlar va piyodalar o‘tish joylarining moslashtirilganligini;
• jamoat transporti va transport infratuzilmasining zarur jihozlar bilan ta’minlanganligini;
• to‘siqsiz muhit yaratish bo‘yicha mas’ul shaxslarga yuklangan vazifalarning bajarilishini.