Avtomototransport vositasini ijaraga berish shartnomasi, uning muddatidan qat’i nazar, yozma shaklda tuzilishi kerak.

Qoida tariqasida, davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan avtomototransport vositasining ijara shartnomasi notarial tasdiqlanadi. Qonunchilikda belgilangan ayrim holatlarda esa shartnomani notariusga murojaat qilmasdan, oddiy yozma shaklda tuzish mumkin.

Notarial tasdiq talab etilmaydigan holatlar

Engil avtomobilь va mototransport vositalarini ijaraga berish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxs jismoniy shaxs bilan:

• engil avtomobilь;
• mototsikl yoki boshqa mototransport vositasini;
• 30 kungacha bo‘lgan muddatga ijaraga berish shartnomasini oddiy yozma shaklda tuzishi mumkin.

Shuningdek, karshering tashkiloti yo‘lovchi tashishga mo‘ljallangan avtotransport yoki mototransport vositasini jismoniy va yuridik shaxslarga 30 kungacha qisqa muddatga oddiy yozma shartnoma asosida berishi mumkin.

Muhim: ushbu istisno har qanday shaxslar o‘rtasidagi avtomobilь ijarasiga tatbiq etilmaydi. Masalan, bir jismoniy shaxs o‘z avtomobilini boshqa jismoniy shaxsga ijaraga bersa, shartnomani oddiy tilxat bilan cheklash mumkin emas — u notarial tasdiqlanishi kerak.

E’tibor bering: ijara muddati 30 kundan oshsa, ijaraga beruvchi maxsus ijara xizmati ko‘rsatuvchi yuridik shaxs bo‘lmasa yoki bitim qonunchilikdagi boshqa istisnoga kirmasa, notarial tasdiq talab etiladi. Shartnomani sun’iy ravishda ketma-ket 30 kunlik davrlarga bo‘lish taraflarni huquqiy xavfdan himoya qilmaydi.

Elektron onlayn-auktsion orqali ijara

Avtomototransport vositasi elektron savdo platformasidagi elektron onlayn-auktsion orqali ijaraga berilganda ham shartnomani notarial tasdiqlash talab etilmaydi.

Bunda auktsion natijasi bo‘yicha rasmiylashtirilgan bayonnoma ijara shartnomasi kuchiga ega bo‘ladi.

Shartnomani rasmiylashtirish

Qisqa muddatli ijara shartnomasi qog‘ozda yoki qonunchilik talablariga muvofiq elektron shaklda rasmiylashtirilishi mumkin. Ijaraga oluvchi shartnomani imzolashdan oldin uning barcha shartlari bilan tanishib chiqishi kerak.

Shartnomada kamida quyidagi ma’lumotlarni aniq ko‘rsatish maqsadga muvofiq:

• ijaraga beruvchi va ijaraga oluvchining ma’lumotlari;
• avtomobilning markasi, modeli, davlat raqami va VIN-kodi;
• ijaraning boshlanish va tugash vaqti;
• ijara haqi, depozit va to‘lov tartibi;
• avtomobilni boshqarishi mumkin bo‘lgan shaxslar;
• hududiy va sutkalik yurish cheklovlari;
• yoqilg‘i va texnik xizmat xarajatlari;
• sug‘urta shartlari;
• jarima, YTH va avtomobil shikastlanganda taraflarning javobgarligi;
• avtomobilni topshirish va qaytarish tartibi;
• kech qaytarish uchun to‘lov yoki penya;
• nizolarni hal qilish tartibi.

Fuqaro uchun muhim: avtomobilni qabul qilayotganda uning kuzovi, saloni, g‘ildiraklari, yoqilg‘i miqdori va mavjud shikastlarini qabul qilish-topshirish dalolatnomasida qayd eting. Imkoni bo‘lsa, avtomobilning holatini sana va vaqt ko‘rinadigan foto yoki video bilan tasdiqlab qo‘ying.

Ijaraga olishda so‘ralishi mumkin bo‘lgan hujjatlar

Ijara tashkiloti o‘z shartlaridan kelib chiqib quyidagilarni so‘rashi mumkin:

• pasport yoki ID-karta;
• tegishli toifadagi haydovchilik guvohnomasi;
• telefon raqami va aloqa ma’lumotlari;
• ijara haqi va depozit uchun bank kartasi;
• shartnomada belgilangan boshqa ma’lumotlar.

Ijaraga oluvchi avtomobilni boshqarish huquqiga ega bo‘lishi va amaldagi haydovchilik guvohnomasiga ega bo‘lishi shart.

Muhim: sug‘urta polisi cheklangan shaxslarga nisbatan amal qilsa, ijaraga oluvchi yoki avtomobilni boshqaradigan boshqa shaxs polisga kiritilgan bo‘lishi kerak. Shartnomada sug‘urta hodisasi yuz berganda kimga va qaysi muddatda xabar berish ko‘rsatilganini tekshiring.

YHXXda hisobga qo‘yish

Qonunchilikda ko‘rsatilgan 30 kungacha bo‘lgan qisqa muddatli ijara shartnomalari YHXXda boshqa shaxsga o‘tkazish bilan bog‘liq bo‘lmagan bitim sifatida alohida hisobga qo‘yilmaydi.

Bu qoida:

• ijara xizmati ko‘rsatuvchi yuridik shaxs va jismoniy shaxs o‘rtasidagi qisqa muddatli ijaraga;
• karshering tashkilotining jismoniy yoki yuridik shaxs bilan tuzgan qisqa muddatli ijarasiga nisbatan qo‘llanadi.

Avtomobilni qaytarish

Avtomobilь shartnomada belgilangan vaqtda, joyda va holatda qaytarilishi kerak. Qaytarishda avtomobilning holati, yoqilg‘i miqdori, yurilgan masofa va aniqlangan shikastlar dalolatnomada qayd etiladi.

Ijaraga beruvchi depozitdan mablag‘ ushlab qolsa, ijaraga oluvchi:

• ushlab qolish asosini;
• zarar yoki jarima hisob-kitobini;
• tasdiqlovchi hujjatlarni yozma ravishda talab qilishga haqli.

Nizo yuzaga kelganda

Avvalo ijara tashkilotiga yozma talabnoma yuborish tavsiya etiladi. Talabnomaga shartnoma, to‘lov hujjatlari, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, foto va videolar ilova qilinadi.

Nizo hal etilmasa, shaxs:

• iste’molchilar huquqlarini himoya qiluvchi vakolatli organga;
• shartnomada nazarda tutilgan tartibda mediatsiyaga;
• tegishli fuqarolik sudiga murojaat qilishi mumkin.

Avtomototransport ijarasining yozma shakli va notarial tasdiqdan istisnolar Fuqarolik kodeksining 565-moddasi, bitimlarni YHXXda hisobga qo‘yish tartibi esa Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 31-avgustdagi 683-son qarori bilan belgilangan.