Xalqaro tijorat arbitraji

Qanday nizolar arbitrajga berilishi mumkin?

Taraflarning kelishuviga ko‘ra, tijorat xususiyatiga ega bo‘lgan shartnomaviy va shartnomadan tashqari munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar xalqaro tijorat arbitrajiga berilishi mumkin.

Arbitraj xalqaro deb hisoblanadi, agar:

taraflarning tijorat korxonalari turli davlatlarda joylashgan bo‘lsa;
arbitraj joyi, majburiyatlarning asosiy qismi bajariladigan joy yoki nizo bilan eng uzviy bog‘liq joy taraf korxonasi joylashgan davlatdan tashqarida bo‘lsa;
taraflar nizo predmeti bittadan ortiq mamlakat bilan bog‘liqligini kelishib olgan bo‘lsa.

Qonun bilan arbitrajga berish taqiqlangan nizolar arbitrajda ko‘rib chiqilmaydi.

Arbitraj kelishuvi

Nizoni arbitrajga berish uchun taraflar o‘rtasida arbitraj kelishuvi bo‘lishi shart. U shartnomadagi alohida arbitraj sharti yoki mustaqil kelishuv shaklida tuzilishi mumkin.

Arbitraj kelishuvi yozma shaklda bo‘lishi kerak. Elektron pochta va kelgusida foydalanish mumkin bo‘lgan boshqa elektron xabarlar ham yozma shakl talabiga javob berishi mumkin.

Muhim: Shartnomada haqiqiy arbitraj sharti yoki alohida arbitraj kelishuvi bo‘lmasa, taraflardan biri ikkinchi tarafni bir tomonlama ravishda xalqaro tijorat arbitrajiga majburan jalb qila olmaydi.

Arbitraj muhokamasi

Taraflar:

arbitraj joyini;
arbitrlar soni va ularni tayinlash tartibini;
muhokama tilini;
qo‘llaniladigan protsessual qoidalarni kelishib olishi mumkin.

Arbitrlar soni kelishilmagan bo‘lsa, qonunga muvofiq uch nafar arbitr tayinlanadi. Agar taraflar boshqacha kelishmagan bo‘lsa, muhokama nizoni arbitrajga topshirish haqidagi iltimos javobgar tomonidan olingan kunda boshlanadi.

Arbitraj sudi yoki vakolatli davlat sudi nizo predmetini saqlab qolish uchun ta’minlash choralarini qo‘llashi mumkin. Davlat sudidan ta’minlash chorasini so‘rash arbitraj kelishuvidan voz kechish hisoblanmaydi.

Agar taraflar boshqacha kelishmagan bo‘lsa, arbitraj muhokamasi va unga oid hujjatlar maxfiy xususiyatga ega bo‘ladi.

Arbitraj qarori

Arbitrajning hal qiluv qarori yozma shaklda qabul qilinadi va arbitrlar tomonidan imzolanadi. Uning ustidan oddiy apellyatsiya tartibida shikoyat qilinmaydi. Qaror faqat qonunda belgilangan cheklangan asoslar bo‘yicha bekor qilinishi yoki uni tan olish va ijro etish rad qilinishi mumkin.

Arbitraj qarori qaysi mamlakatda qabul qilinganidan qat’i nazar, belgilangan shartlar asosida majburiy deb tan olinadi va sud orqali ijroga qaratiladi.

Tartib «Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida»gi Qonun bilan belgilangan.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar