Mahkumlarning asosiy huquqlari

V Navoiyskoy oblasti dosrochno bыli osvobojdenы 47 osujdennыx - Novosti Uzbekistana

Mahkumning huquqiy holati

O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksiga muvofiq, mahkumlar qonunda belgilangan istisno va cheklovlarni hisobga olgan holda fuqarolar uchun nazarda tutilgan huquq va erkinliklarga ega bo‘ladi, shuningdek belgilangan majburiyatlarni bajaradi.

Mahkumning huquqlari va majburiyatlari unga tayinlangan jazo turi, jazoni ijro etish tartibi va shartlaridan kelib chiqib belgilanadi.

Muhim: mahkumlarga nisbatan qiynoq, shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi muomala yoxud jazo qo‘llash taqiqlanadi.

Mahkumlarning asosiy huquqlari

Mahkum quyidagi huquqlarga ega:

jazoni o‘tash tartibi va shartlari, o‘z huquq va majburiyatlari haqida axborot olish;
jazoni ijro etuvchi organga, boshqa davlat organlari va jamoat birlashmalariga taklif, ariza va shikoyatlar bilan murojaat qilish;
murojaatni ona tilida yoki boshqa tilda berish va imkon qadar shu tilda javob olish;
zarur hollarda tarjimon xizmatidan foydalanish;
tushuntirishlar berish va qonunchilikda belgilangan tartibda yozishmalar olib borish;
o‘quv, badiiy va boshqa axborot materiallaridan foydalanish;
ambulatoriya yoki statsionar sharoitda tibbiy yordam olish;
ob-havo sharoiti imkon berganda toza havoda jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish;
psixologik yordam olish;
xavfsiz mehnat sharoiti, dam olish, ta’til va mehnatga haq to‘lanishidan foydalanish;
ijtimoiy ta’minot, shu jumladan qonunchilikda belgilangan hollarda pensiya olish.

Ozodlikdan mahrum etilgan shaxsning psixologik yordam bilan bog‘liq tadbirlarda ishtirok etishi faqat uning roziligi bilan amalga oshiriladi.

Chet el fuqarolari o‘z davlatining diplomatik vakolatxonasi yoki konsullik muassasasi bilan, bunday vakolatxona mavjud bo‘lmasa, ularning manfaatlarini himoya qiluvchi davlatning diplomatik vakolatxonasi bilan aloqa qilish huquqiga ega.

Yuridik yordam va shaxsiy xavfsizlik

Mahkum advokatdan malakali yuridik yordam olish, shaxsiy xavfsizligini ta’minlashni talab qilish va vijdon erkinligidan foydalanish huquqiga ega.

Mahkum o‘z hayoti yoki sog‘lig‘iga tahdid mavjud deb hisoblasa, jazoni ijro etuvchi organning istalgan xodimiga murojaat qilishi mumkin. Murojaatni qabul qilgan xodim xavfsizlikni ta’minlash uchun zudlik bilan chora ko‘rishi shart.

Saylov va referendumda ishtirok etish

Ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan mahkumlar, shu jumladan og‘ir yoki o‘ta og‘ir jinoyat uchun hukm qilingan shaxslar, agar ular qonun va sud hukmi asosida saylov huquqidan mahrum etilmagan bo‘lsa, Prezident saylovi, Qonunchilik palatasi va mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi hamda referendumda ishtirok etish huquqiga ega.

Mahkumning majburiyatlari

Mahkum:

jazoni o‘tash tartibi va shartlariga rioya qilishi;
jazoni ijro etuvchi organ ma’muriyatining qonuniy talablarini bajarishi;
boshqa shaxslarning huquqlari, sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilishi;
chaqiruv bo‘yicha tegishli organga kelishi shart.

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar