Xalq deputatlari mahalliy Kengashi deputati: huquqlari, majburiyatlari va kafolatlari

Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputati mahalliy vakillik hokimiyatining muhim sub’ekti hisoblanadi. U saylovchilar manfaatini ifoda etadi, Kengash majlislarida ishtirok etadi, hududni rivojlantirishga doir masalalarni ko‘tarish huquqiga ega va qonunchilikda belgilangan tartibda faoliyat yuritadi.

Deputat kim?

Tegishli viloyat, tuman yoki shahar Kengashiga saylangan hamda saylov komissiyasi tomonidan ro‘yxatga olingan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi deputat hisoblanadi. Deputat o‘z faoliyatini Konstitutsiya, qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlari asosida amalga oshiradi.

Deputatning asosiy huquqlari

Deputat quyidagi huquqlarga ega:

Kengash majlislarida barcha masalalar bo‘yicha hal qiluvchi ovoz bilan ishtirok etish;
doimiy va muvaqqat komissiyalarga saylanish;
Kengash muhokamasiga masalalar kiritish;
mansabdor shaxslar nomzodlari bo‘yicha fikr bildirish;
deputat so‘rovi yuborish;
hududni rivojlantirish dasturlari ijrosi ustidan nazoratni amalga oshirish;
fuqarolar huquqlari buzilganda tegishli organlarga chora ko‘rish talabi bilan murojaat qilish;
saylovchilar bilan uchrashuvlar o‘tkazish.

Deputatning majburiyatlari

Deputat nafaqat huquqlarga, balki aniq majburiyatlarga ham ega. Jumladan, u:

Kengash va komissiya majlislarida qatnashishi;
ovoz berishda shaxsan ishtirok etishi;
ishtirok etish imkoni bo‘lmasa, bu haqda oldindan xabar berishi;
saylovchilar murojaatlarini qonunda belgilangan tartibda ko‘rib chiqishi;
jismoniy va yuridik shaxslar vakillarini qabul qilishi;
kamida yiliga to‘rt marta o‘z faoliyati haqida saylovchilarga axborot berib borishi shart.

Deputat so‘rovi nima?

Deputat tegishli hududda joylashgan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining mansabdor shaxslariga asoslantirilgan tushuntirish yoki rasmiy munosabat talab qilib deputat so‘rovi yuborishi mumkin. Bunday so‘rovga, qoida tariqasida, o‘n kundan kechiktirmay javob berilishi lozim.

Deputatlik odobi

Deputat odob-axloq qoidalariga qat’iy rioya etishi kerak. Uning o‘z maqomidan fuqarolar, jamiyat va davlatning qonuniy manfaatlariga zid tarzda foydalanishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Odob qoidalari buzilganda ogohlantirish, uzr so‘rashni talab qilish yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa choralar qo‘llanilishi mumkin.

Deputat faoliyatining kafolatlari

Qonun deputat faoliyati uchun bir qator kafolatlarni belgilaydi. Xususan:

deputatning huquqlari, sha’ni va qadr-qimmati muhofaza qilinadi;
u o‘z vakolatlari muddati davomida daxlsizlik huquqiga ega;
mansabdor shaxslar tomonidan darhol qabul qilinishi mumkin;
deputatlik vazifalarini bajarish vaqtida ish joyi va o‘rtacha ish haqi saqlanadi;
zarur axborot va tashkiliy-texnik sharoitlar yaratiladi.

Saylovchilar bilan ishlash

Deputat o‘z okrugidagi saylovchilar bilan doimiy aloqada bo‘lishi, ularning murojaatlarini o‘rganishi va manfaatlarini Kengashda ifoda etishi lozim. Bu deputat faoliyatining eng muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.