Биринчи инстанцияга ариза бериш

Судга мурожаат қилиш шакли

Фуқаролик иши судга ёзма ариза бериш орқали қўзғатилади. Ариза:

судга бевосита топширилиши;
почта орқали юборилиши;
белгиланган ахборот тизими орқали электрон ҳужжат шаклида тақдим этилиши мумкин.

Ариза Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодекси талабларига мувофиқ расмийлаштирилади.

Аризада кўрсатиладиган маълумотлар

Аризада, жумладан, қуйидагилар кўрсатилиши керак:

ариза берилаётган суднинг номи;
даъвогарнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва яшаш манзили;
даъвогар ташкилот бўлса, унинг номи, жойлашган ери ва реквизитлари;
жавобгар тўғрисидаги маълумотлар ва унинг манзили;
даъвогарнинг аниқ талаби;
баҳоланиши лозим бўлган даъво бўйича даъво баҳоси;
талабга асос бўлган ҳолатлар ва уларни тасдиқловчи далиллар;
қонун ёки шартномада назарда тутилган бўлса, низони судгача ҳал қилиш тартибига риоя этилганлиги;
аризага илова қилинаётган ҳужжатлар рўйхати.

Ариза даъвогар ёки уни имзолаш ваколатига эга вакил томонидан имзоланади.

Аризага илова қилинадиган ҳужжатлар

Аризага қуйидагиларни тасдиқловчи ҳужжатлар илова қилинади:

даъво талабларига асос бўлган ҳолатлар;
жавобгар билан низони судгача ҳал қилиш тартибига риоя этилганлиги, агар бундай тартиб мажбурий бўлса;
белгиланган миқдорда давлат божи ва почта харажатлари тўланганлиги;
ариза вакил томонидан имзоланган бўлса, унинг ваколатлари.

Давлат божининг миқдори ва уни тўлашдан озод этиладиган шахслар «Давлат божи тўғрисида»ги Қонунда белгиланган.

Аризани қабул қилиш масаласи

Судья ариза судга келиб тушган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмай якка тартибда қуйидаги масалалардан бирини ҳал қилади:

аризани иш юритишга қабул қилиш;
аризани қабул қилишни рад этиш;
аризани қайтариш;
аризани судга тааллуқлилиги бўйича бошқа судга ўтказиш.

Бу ҳақда суд ажрим чиқаради. Аризани қабул қилишни рад этиш, аризани қайтариш ёки бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги ажрим нусхаси аризачига ажрим чиқарилган куннинг эртасидан кечиктирмай юборилади.

Муҳим: аризанинг қайтарилиши кўрсатилган камчиликлар бартараф этилгандан кейин судга такроран мурожаат қилишга, одатда, тўсқинлик қилмайди. Аризани қабул қилишни рад этиш эса бошқа ҳуқуқий оқибатларга олиб келиши мумкин.

Бир нечта талабни бирлаштириш

Даъвогар бир-бири билан боғлиқ бўлган бир нечта талабни битта аризада бирлаштиришга ҳақли. Агар талабларни биргаликда кўриб чиқиш ишни тўғри ва ўз вақтида ҳал қилишга ёрдам бермаса, суд уларни алоҳида иш юритишга ажратиши мумкин.

Қарши даъво

Жавобгар суд иш бўйича ҳал қилув қарори қабул қилгунига қадар даъвогарга нисбатан қарши даъво бериши мумкин. Қарши даъво дастлабки даъво билан биргаликда кўриб чиқилади ва даъво тақдим этишнинг умумий қоидаларига мувофиқ расмийлаштирилади.

Муҳим: судга нотўғри талаб, етарли бўлмаган далиллар ёки нотўғри жавобгар кўрсатилган ариза билан мурожаат қилиш ишнинг чўзилиши ёки талабнинг рад этилишига олиб келиши мумкин.