Сиртдан иш юритиш

Сиртдан иш юритишга йўл қўйиладиган ҳолатлар

Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига мувофиқ, жавобгар:

суд мажлисининг вақти ва жойи ҳақида тегишли тартибда хабардор қилинган;
судга келмаган;
келмасликнинг узрли сабаблари ҳақида хабар бермаган;
ишни ўз иштирокисиз кўришни сўрамаган бўлса,

иш даъвогарнинг эътирози бўлмаган тақдирда сиртдан иш юритиш тартибида кўрилиши мумкин.

Суд бу ҳақда ажрим чиқаради. Иш материалларида жавобгар тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи маълумот бўлиши шарт.

Агар ишда бир нечта жавобгар иштирок этса, сиртдан иш юритишга барча жавобгарлар келмагандагина йўл қўйилади.

Даъвогар сиртдан иш юритишга рози бўлмаса

Даъвогар ишни жавобгарсиз сиртдан кўриб чиқишга эътироз билдирса, суд муҳокамани қолдиради ва жавобгарга янги суд мажлиси ҳақида такрорий хабар юборади.

Тегишли тартибда такроран хабардор қилинган жавобгар яна келмаса, суд даъвогарнинг фикридан қатъи назар ишни сиртдан кўриши мумкин.

Ишни кўриб чиқиш тартиби

Сиртдан иш юритишда суд ишда мавжуд далилларни текширади, иштирокчиларнинг важлари ва илтимосномаларини инобатга олади ҳамда сиртдан ҳал қилув қарори қабул қилади.

Агар даъвогар:

даъвонинг предметини ёки асосини ўзгартирса;
талаб миқдорини оширса,

суд ишни шу мажлиснинг ўзида сиртдан ҳал қилишга ҳақли эмас. Муҳокама қолдирилиб, ўзгартирилган талаблар жавобгарга етказилиши керак.

Жавобгар ишни ўз иштирокисиз кўриш ҳақида олдиндан ариза берган бўлса, иш умумий тартибда, сиртдан иш юритиш қоидаларини қўлламаган ҳолда кўрилади.

Сиртдан ҳал қилув қарорини қайта кўриб чиқиш

Жавобгар сиртдан ҳал қилув қарорини қабул қилган судга қарор қабул қилинганидан кейин 15 кун ичида уни қайта кўриб чиқиш тўғрисида ариза беришга ҳақли.

Аризада:

суд мажлисига узрли сабаблар билан келинмаганлиги;
бу ҳақда судга ўз вақтида хабар бериш имкони бўлмаганлиги;
қарор мазмунига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган далиллар

кўрсатилиши ва тегишли ҳужжатлар билан тасдиқланиши лозим.

Бундай ариза учун давлат божи тўланмайди. Ариза судга келиб тушган пайтдан эътиборан 10 кун ичида суд мажлисида кўриб чиқилади.

Суднинг қарорлари

Аризани кўриб чиққан суд:

аризани қаноатлантирмасдан қолдириши;
сиртдан ҳал қилув қарорини бекор қилиб, ишни мазмунан кўриб чиқишни тиклаши мумкин.

Сиртдан ҳал қилув қарори жавобгарнинг келмаганлигига узрли сабаблар бўлган ва жавобгар тақдим этган далиллар қарор мазмунига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган тақдирда бекор қилинади.

Муҳим: 15 кунлик муддат қарор нусхаси олинган кундан эмас, қонунда кўрсатилганидек, сиртдан ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ҳисобланади. Муддат ўтказиб юборилса, уни тиклаш масаласи ҳам кўтарилиши лозим.

Сиртдан қабул қилинган ҳал қилув қарори устидан Фуқаролик процессуал кодексида белгиланган тартибда шикоят ёки протест берилиши мумкин.