Маъмурий иш

Маъмурий иш тушунчаси

Манфаатдор шахс ўзининг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқлари ёхуд қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш учун маъмурий судга мурожаат қилишга ҳақли.

Маъмурий судлар давлат бошқаруви соҳасида юзага келадиган оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқувчи низоларни кўради. Бунда низонинг бир томонида, одатда, маъмурий орган, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи ёки уларнинг мансабдор шахси иштирок этади.

Маъмурий судларга, жумладан, қуйидаги низолар тааллуқли бўлиши мумкин:

маъмурий органлар ва мансабдор шахсларнинг қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги устидан берилган шикоятлар;
давлат рўйхатидан ўтказишни рад этиш ёки белгиланган муддатда рўйхатдан ўтказишдан бўйин товлаш билан боғлиқ низолар;
нотариал ҳаракатни амалга оширишни рад этиш ёки нотариал ҳаракатнинг қонунийлигига оид низолар;
сайлов комиссияларининг қарорлари ва ҳаракатлари устидан берилган шикоятлар;
қонун билан маъмурий суд ваколатига киритилган бошқа оммавий-ҳуқуқий низолар.

Конституциявий, фуқаролик, жиноят, иқтисодий ёки ҳарбий суд иш юритувига тааллуқли масалалар маъмурий суд томонидан кўриб чиқилмайди.

Муҳим: Маъмурий ишни маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш билан адаштирмаслик керак. Маъмурий суд, асосан, шахс билан маъмурий орган ўртасидаги оммавий-ҳуқуқий низони ҳал қилади. Маъмурий ҳуқуқбузарлик учун жавобгарлик масаласи эса алоҳида қонунчилик асосида ваколатли орган ёки суд томонидан кўриб чиқилади.

Судга мурожаат қилиш шакллари

Маъмурий судга мурожаат:

ариза (шикоят);
илтимоснома;
апелляция ёки кассация тартибида шикоят ёхуд протест шаклида берилади.

Мурожаатда суднинг номи, аризачи ва жавобгар ҳақидаги маълумотлар, низолашилаётган қарор, ҳаракат ёки ҳаракатсизлик, талабнинг мазмуни ҳамда уни тасдиқловчи ҳолатлар кўрсатилиши керак.

Низолашилаётган маъмурий ҳужжат устидан судга шикоят берилганининг ўзи унинг ижросини автоматик равишда тўхтатмайди. Зарур бўлса, аризачи суддан дастлабки ҳимоя чорасини қўллашни сўраши мумкин.

Маъмурий ишни шакллантириш

Маъмурий иш судга тақдим этилган, суд томонидан талаб қилиб олинган ёки ишни кўриш жараёнида тузилган ҳужжатлар асосида шакллантирилади.

Иш қоғоз шаклида ёки электрон шаклда юритилиши мумкин. Электрон ҳужжатлар қонунчилик талабларига мувофиқ электрон рақамли имзо билан тасдиқланади. Судлар ўртасида иш материаллари ахборот тизими орқали электрон шаклда юборилиши мумкин.

Маъмурий суд ҳужжатлари

Маъмурий суд қуйидаги суд ҳужжатларини қабул қилади:

ҳал қилув қарори;
ажрим;
қарор.

Биринчи инстанция суди ишни мазмунан ҳал қилганда ҳал қилув қарори қабул қилади. Ишни мазмунан ҳал қилмайдиган процессуал масалалар бўйича ажрим чиқарилади. Апелляция ва кассация инстанциялари ишни кўриш натижаси бўйича қарор қабул қилади.

Ушбу тартиб Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси билан белгиланган.