Апелляция шикояти бериш ҳуқуқи

Қуйидагилар биринчи инстанция судининг қонуний кучга кирмаган ҳал қилув қарори устидан апелляция шикояти беришга ҳақли:

• ишда иштирок этувчи шахслар;
• ишда иштирок этишга жалб қилинмаган, аммо ҳуқуқ ва мажбуриятлари тўғрисида суд қарор қабул қилган шахслар;
• тадбиркорлик фаолияти билан боғлиқ низолар бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил.

Прокурор қонунда белгиланган ҳолларда апелляция протести келтириши мумкин.

Ҳал қилув қарори устидан тўлиқ ёки унинг муайян қисми бўйича шикоят қилиниши ёхуд протест келтирилиши мумкин.

Апелляция шикоятини кўрувчи судлар

Туманлараро маъмурий суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган шикоятни Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, тегишли вилоят ёки Тошкент шаҳар маъмурий суди кўради.

Ҳудудий ҳарбий суд қарори устидан берилган шикоят Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан кўриб чиқилади.

Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди ёки Олий суд биринчи инстанция сифатида қабул қилган ҳал қилув қарори устидан берилган шикоятни Олий суднинг Маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати кўради.

Шикоятни бериш тартиби ва муддати

Апелляция шикояти апелляция инстанцияси судига йўлланади, аммо ҳал қилув қарорини қабул қилган судга берилади.

Биринчи инстанция суди шикоятни иш материаллари билан бирга у келиб тушган кундан эътиборан беш кун ичида апелляция инстанцияси судига юбориши шарт.

Агар қонунда бошқа муддат белгиланмаган бўлса, апелляция шикояти ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида берилади.

Муҳим: Апелляция шикояти бевосита юқори турувчи судга эмас, ҳал қилув қарорини қабул қилган биринчи инстанция суди орқали берилади.

Ўтказиб юборилган муддатни тиклаш

Бир ойлик муддат узрли сабаб билан ўтказиб юборилган бўлса, шикоят билан бирга уни тиклаш тўғрисида асослантирилган илтимоснома берилиши мумкин.

Муддат қуйидаги шартлар бир вақтда мавжуд бўлса тикланиши мумкин:

• илтимоснома ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан уч ойдан кечиктирмай берилган бўлса;
• муддатни ўтказиб юбориш сабаблари суд томонидан узрли деб топилса.

Муддат тиклангани шикоятни иш юритишга қабул қилиш ҳақидаги ажримда кўрсатилади. Муддатни тиклаш рад этилса, суд шикоятни қабул қилишни рад этиш ҳақида ажрим чиқаради.

Апелляция шикоятининг мазмуни

Шикоят ёзма шаклда берилади ва уни берувчи шахс ёки тегишли ваколатга эга вакил томонидан имзоланади.

Унда, жумладан:

• шикоят йўлланаётган суд;
• шикоят берувчи шахс ҳақидаги маълумотлар;
• қарорни қабул қилган суд, иш рақами ва қарор санаси;
• низо предмети;
• шикоят берувчининг талаби;
• қарорни нотўғри деб ҳисоблашнинг ҳуқуқий ва фактик асослари;
• илова қилинган ҳужжатлар рўйхати кўрсатилади.

Шикоятга давлат божи ва почта харажатлари тўланганлигини, шикоят нусхалари бошқа иштирокчиларга юборилганлигини ҳамда вакилнинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжатлар илова қилинади.

Ишни кўриш доираси ва муддати

Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини тўлиқ ҳажмда текширади. Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин.

Бироқ биринчи инстанция судида билдирилмаган янги талаблар апелляция суди томонидан қабул қилинмайди.

Апелляция шикояти иш юритишга қабул қилинган кундан эътиборан бир ойдан ошмаган муддатда кўриб чиқилади. Алоҳида ҳолларда бу муддат ишни кўраётган судлов ҳайъати томонидан кўпи билан яна бир ойга узайтирилиши мумкин.

Тегишли тарзда хабардор қилинган иштирокчиларнинг суд мажлисига келмаслиги, қонунда белгиланган айрим ҳолатлардан ташқари, ишни кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди.

Апелляция судининг ваколатлари

Апелляция инстанцияси суди:

• ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириши;
• қарорни тўлиқ ёки қисман бекор қилиб, янги қарор қабул қилиши;
• ҳал қилув қарорини ўзгартириши;
• қарорни бекор қилиб, иш юритишни тугатиши;
• аризани тўлиқ ёки қисман кўрмасдан қолдириши;
• қонунда белгиланган ҳолларда ишни тааллуқлилиги бўйича бошқа судга юбориши мумкин.

Тартиб Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси билан белгиланган.