Озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган шахслар меҳнати

Госкорпорация «Ростех» собирается использовать труд осужденных — Такие дела

Маҳкумларни меҳнатга жалб этиш

Маҳкумларни меҳнатга жалб этишдан асосий мақсад уларда ижтимоий-фойдали фаолият билан шуғулланиш эҳтиёжини шакллантириш ҳисобланади.

Озодликдан маҳрум этилган шахслар:

жинси;
ёши;
соғлиғининг ҳолати;
меҳнат қобилияти;
имкон қадар мутахассислиги ҳисобга олинган ҳолда ишга жалб этилади.

Маҳкумларнинг меҳнат муносабатлари меҳнат тўғрисидаги қонунчилик билан, Жиноят-ижроия кодексида белгиланган истисно ва чекловларни ҳисобга олган ҳолда тартибга солинади.

Маҳкумлар, одатда, жазони ижро этиш муассасалари ва уларга қарашли ташкилотларнинг корхоналарида ишлайди. Қўриқлаш ва батамом ажратиб қўйиш таъминланса, улар бошқа корхоналарда ҳам меҳнат қилиши мумкин.

Муҳим: маҳкумларни хусусий шахслар фойдасига меҳнат қилдиришга йўл қўйилмайди.

Олтмиш ёшдан ошган эркаклар, эллик беш ёшдан ошган аёллар ҳамда I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар ўз хоҳишига кўра меҳнатга жалб этилади. Ҳомиладор аёллар ва фарзанди бор аёллар меҳнат қонунчилигида белгиланган тартибда ишлайди.

Иш вақти ва дам олиш

Маҳкумлар учун меҳнат қонунчилигида белгиланган энг кўп иш вақти нормасига риоя қилинган ҳолда, одатда, олти кунлик иш ҳафтаси белгиланади.

Иш вақтидан ташқари, дам олиш ёки байрам кунларида ишга жалб қилишга фақат ишлаб чиқариш зарурати мавжуд бўлганда ва қонунда белгиланган чекловларга риоя этилган ҳолда йўл қўйилади. Бундай ишлар учун икки ҳисса ҳақ тўланади.

Меҳнат қилаётган маҳкумга ҳар ҳафта камида бир дам олиш куни берилади. У байрам кунларида ишдан озод қилинади, ишлаб чиқариш зарурати мавжуд ҳоллар бундан мустасно.

Ҳар йилги меҳнат таътили, қоида тариқасида, берилмайди. Манзил-колонияда жазо ўтаётган маҳкум 15 иш кунидан иборат ҳақ тўланадиган йиллик таътил олиш ҳуқуқига эга.

Меҳнатга ҳақ тўлаш

Маҳкумларнинг меҳнатига меҳнат тўғрисидаги қонунчилик асосида ҳақ тўланади. Меҳнат нормаси ва меҳнат вазифаларини бажарган маҳкумнинг ойлик иш ҳақи Ягона тариф сеткасининг биринчи разряди бўйича белгиланган миқдордан кам бўлиши мумкин эмас.

Қонунда белгиланган ушлаб қолишлар амалга оширилгандан кейин иш ҳақининг камида:

умумий ҳолларда — 25 фоизи;
олтмиш ёшдан ошган эркаклар, эллик беш ёшдан ошган аёллар, I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар, ҳомиладор аёллар, муассасадаги болалар уйида фарзанди бор аёллар, манзил-колония ва тарбия колониясидаги маҳкумлар учун — 50 фоизи шахсий ҳисобвараққа ўтказилади.

Ҳақ тўланмайдиган ишлар

Маҳкумлар ҳақ тўланмасдан фақат муассаса ва унга туташ ҳудудни ободонлаштириш, яшаш-маиший ёки маданий шароитларни яхшилаш ишларига жалб этилиши мумкин.

Бундай ишлар:

одатда навбат асосида;
асосий ишдан ташқари вақтда;
ҳафтасига кўпи билан икки соат давомида бажарилади.

Маҳкумлар меҳнатини ташкил этиш Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодекси, Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодекси ва жазони ижро этиш муассасаларининг ички тартиб қоидалари асосида амалга оширилади.