Nogironligi bo‘lgan shaxslarning bino va inshootlar, yo‘llar, jamoat transporti hamda axborot-kommunikatsiya vositalaridan xavfsiz, qulay va to‘siqlarsiz foydalanishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratilishi kerak.

To‘siqsiz muhit yaratishda:

• shaharsozlik ob’ektlarini loyihalash;
• qurish, rekonstruktsiya qilish va ta’mirlash;
• ko‘chalar, chorrahalar va piyodalar yo‘laklarini jihozlash;
• jamoat transportini moslashtirish;
• davlat va boshqa xizmatlardan foydalanish imkoniyatini ta’minlash kabi yo‘nalishlar qamrab olinadi.

Shaharsozlik loyihalarining majburiy ekspertizasi

Quyidagi mablag‘lar hisobidan quriladigan, rekonstruktsiya qilinadigan yoki ta’mirlanadigan shaharsozlik ob’ektlari loyihalarining texnik qismi nogironligi bo‘lgan shaxslarga sharoit yaratish bo‘yicha shaharsozlik norma va qoidalari talablariga muvofiqligi yuzasidan majburiy ekspertizadan o‘tkaziladi:

• konsolidatsiyalashgan byudjet mablag‘lari;
• davlat ishtirokidagi korxonalar mablag‘lari;
• boshqa markazlashtirilgan manbalar;
• tadbirkorlik sub’ektlari mablag‘lari;
• nodavlat notijorat tashkilotlari mablag‘lari.

Ekspertizada ob’ektga kirish, uning ichida harakatlanish, sanitariya xonalari, liftlar, panduslar, axborot vositalari va boshqa qulayliklarning belgilangan talablarga muvofiqligi tekshiriladi.

Litsenziya olishda to‘siqsiz muhit talabi

Ayrim faoliyat turlari bo‘yicha litsenziya olishda ob’ektda nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun to‘siqsiz muhit yaratilganligi to‘g‘risida Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspektsiyasining xulosasi talab etiladi.

Mazkur talab quyidagi faoliyatlarga tatbiq etiladi:

• oilaviy nodavlat maktabgacha ta’lim tashkilotlari bundan mustasno, maktabgacha ta’lim xizmatlari;
• umumiy o‘rta ta’lim xizmatlari;
• o‘rta maxsus, professional, oliy va oliy ta’limdan keyingi ta’lim xizmatlari;
• avtomototransport va shahar elektr transporti haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash;
• bank faoliyati;
• kredit byurolari faoliyati;
• tibbiy faoliyat;
• dori vositalari va tibbiy buyumlarni chakana realizatsiya qilish, oftalьmologiya tibbiy buyumlarini chakana sotish bundan mustasno.

Chorrahalar va piyodalar yo‘llarini moslashtirish

Har yili «Xavfsiz yo‘l va xavfsiz piyoda» respublika jamg‘armasi mablag‘larining kamida 10 foizi chorrahalarda nogironligi bo‘lgan piyodalar uchun xavfsiz va to‘siqsiz muhit yaratishga yo‘naltiriladi.

Qurilish-ta’mirlash va jihozlash ishlari har yili 1 noyabrga qadar Ijtimoiy inspektsiya bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan dastur asosida amalga oshiriladi.

Bunda:

• panduslar;
• taktil yo‘laklar;
• tovushli va vizual svetoforlar;
• xavfsiz piyodalar o‘tish joylari;
• zarur yo‘l belgilari;
• trotuar va bordyurlarni moslashtirish kabi choralar nazarda tutilishi mumkin.

Ko‘chalarni nogironligi bo‘lgan shaxslar ehtiyojlariga moslashtirish

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari har yili 1 noyabrga qadar keyingi yil uchun hududdagi kamida bitta ko‘chani nogironligi bo‘lgan shaxslar ehtiyojlariga moslashtirish loyihasini ishlab chiqadi.

Loyiha doirasida ko‘chani qurish, ta’mirlash va zarur jihozlar bilan ta’minlash ishlari amalga oshiriladi.

Metro va avtobus bekatlari, chorrahalar hamda boshqa yo‘l infratuzilmasi ob’ektlarini moslashtirish xarajatlari kelgusi yillarga mo‘ljallangan ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish dasturlariga kiritib boriladi.

Jamoat transportiga qo‘yiladigan talablar

Avtobusda yo‘lovchi tashish yo‘nalishlarini joylashtirish bo‘yicha tenderlarda nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun to‘siqsiz muhitni ta’minlaydigan uskunalar bilan jihozlangan avtobuslarga ega tashabbuskorlar ishtirok etadi.

Mazkur talab:

• Toshkent shahridagi avtobus yo‘nalishlariga;
• xalqaro avtobus yo‘nalishlariga;
• Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi yo‘nalishlarga;
• viloyatlararo;
• shahar atrofi;
• tumanlararo va shaharlararo avtobus yo‘nalishlariga tatbiq etiladi.

Transport nazorati inspektsiyasi avtobuslardagi nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun mo‘ljallangan jihozlar va imtiyozlardan amalda doimiy foydalanilishini nazorat qiladi.

Avtobuslarni moslashtirish xarajatlarini qoplash

Belgilangan talablar kuchga kirguniga qadar tenderda g‘olib bo‘lib, tegishli yo‘nalishlarda xizmat ko‘rsatayotgan tadbirkorlik sub’ektlariga avtobuslarni nogironligi bo‘lgan shaxslar ehtiyojlariga moslashtirish xarajatlarining:

• 50 foizi;
• biroq bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravaridan oshmagan qismi

Ijtimoiy himoya davlat jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan qoplab beriladi.

Avtobuslarni moslashtirish uchun ajratilgan kreditlar bo‘yicha foiz xarajatlarini qoplashga doir moliyaviy qo‘llab-quvvatlash choralari ham qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etiladi.

Ko‘p kvartirali uylarni moslashtirish

Davlat dasturlari doirasida rekonstruktsiya yoki ta’mirlashga tushgan ko‘p kvartirali uylarda nogironligi bo‘lgan shaxslarning to‘siqsiz harakatlanishi uchun sharoit yaratiladi.

Bunda uyning asosiy kirish yo‘lagidan liftgacha bo‘lgan qismi belgilangan talablar asosida pandus va boshqa zarur moslamalar bilan ta’minlanishi kerak.

Ijtimoiy inspektsiyaning davlat nazorati

Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun qulay va to‘siqsiz muhit yaratilganligi ustidan davlat nazoratini Ijtimoiy himoya milliy agentligi huzuridagi Ijtimoiy inspektsiya amalga oshiradi.

Ijtimoiy inspektsiya quyidagilarni nazorat qiladi:

• nogironligi bo‘lgan shaxslarga berilgan imtiyozlardan moneliksiz foydalanish imkoniyatini;
• bino va inshootlarda zarur sharoitlar yaratilganligini;
• madaniy ob’ektlarning qulayligini;
• chorraha, trotuar, er usti va er osti piyodalar o‘tish joylarining moslashtirilganligini;
• jamoat transporti va fuqaro aviatsiyasida maxsus jihozlar mavjudligi va ulardan foydalanilishini;
• davlat dasturlari va tashabbusli byudjet asosida qurilayotgan yoki ta’mirlanayotgan ob’ektlarda to‘siqsiz muhit yaratilganligini.

Qonunchilik talablari bajarilmasa

Ijtimoiy inspektsiya:

• nazorat ob’ektlariga moneliksiz kirishi;
• korxona, muassasa, tashkilot va jamoat transportlarini o‘rganishi;
• mansabdor shaxslarga yozma ogohlantirish kiritishi;
• bajarilishi majburiy bo‘lgan taqdimnomalar kiritishi;
• to‘siqsiz muhit yaratish majburiyati bajarilmagan holatlarda ma’muriy jazo choralarini qo‘llashi mumkin.

Majburiy ekspertizadan o‘tkazilmagan shaharsozlik loyihalari bo‘yicha tashkilotning litsenziyasi yoki ruxsat berish xususiyatiga ega hujjatini bekor qilish uchun vakolatli organga taqdimnoma kiritilishi mumkin.

Ob’ektlarga maxsus belgi o‘rnatish

Ijtimoiy inspektsiya o‘tkazgan o‘rganish va tekshirish natijalariga ko‘ra, nogironligi bo‘lgan shaxslarning to‘siqsiz harakatlanishi uchun sharoit yaratilgan ob’ektlar maxsus belgi bilan jihozlanadi.

Turar joy ob’ektlari bundan mustasno.

Maxsus belgilarni o‘rnatish Ijtimoiy inspektsiya va uning hududiy boshqarmalari tomonidan amalga oshiriladi.