O‘zbekistonda bojxona jarayonlarini soddalashtirish, tadbirkorlar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish va sohani raqamlashtirishga qaratilgan yangi choralar belgilandi.
Prezidentning 2026-yil 27-avgustdagi “Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–174-son Farmoni bilan 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan “Yangi O‘zbekiston bojxonasi – 2030” strategiyasi tasdiqlandi.
Strategiya doirasida bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlari va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish, sun’iy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish hamda bojxona ma’murchiligini yanada takomillashtirish nazarda tutilgan.
2026-yil 1-sentabrdan tashqi savdo operatsiyalariga doir bir qator talablar bekor qilindi. Xususan, tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida import qilishda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish bo‘yicha cheklov hamda invoys asosida eksport qilishda oldindan 50 foiz tushumni ta’minlash talabi bekor qilindi.
Shuningdek, tovarlarni milliy valyutada eksport qilishda oldindan to‘lov yoki akkreditiv, bank kafolati va sug‘urta polisi kabi to‘lovning kafolatli shakllarini taqdim etish talabi ham olib tashlandi.
Bundan tashqari, bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida ayrim biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer va parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomani taqdim etish talabi bekor qilindi.
2026-yil 1-oktabrdan soliq organlarida xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga importda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shu sanadan tovarlar eksportida nazorat jarayonlarini raqamlashtirish va takomillashtirish hisobiga bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun belgilangan yig‘im va to‘lovlar 30 foizga kamaytiriladi.
2027-yil 1-yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Jumladan, xavf darajasi past tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymatini tovarlar erkin muomalaga chiqarilganidan keyin nazorat qilish yo‘lga qo‘yiladi.
Bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanib, bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish hamda rasmiy diler va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish amaliyoti joriy etiladi.
Shuningdek, 2027-yil 1-yanvardan yagona bojxona to‘lovi stavkasi tovarning bojxona qiymatidan 20 foiz, biroq har bir kilogramm uchun kamida 2 AQSH dollari miqdorida belgilanadi.
2027-yil 1-iyundan esa jismoniy shaxslar notijorat maqsadlarda olib o‘tadigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, mazkur yig‘imlar undirilmaydi.
Shu sanadan bojxona nazoratida tovarning kelib chiqish sertifikati bilan boshqa hujjatlar o‘rtasida tovar xususiyatiga ta’sir qilmaydigan kichik tafovutlar mavjudligi sertifikatni rad etish uchun asos bo‘lmaydi. Eksportda ekologik sertifikat esa eksport qiluvchining ixtiyoriy murojaati asosida rasmiylashtiriladi.
Bundan tashqari, tranzit deklaratsiyalarini transport vositasi chegara bojxona postiga yetib kelishidan oldin taqdim etish hamda dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasi orqali zarur sertifikat va ruxsatnomalarni oldindan rasmiylashtirish imkoniyati joriy etiladi.