Ярашилганлик сабабли жиноят ишини тугатиш

Ишни судда кўриб чиқиш

Ярашувга оид жиноят иши судга келиб тушганидан кейин 10 суткадан кечиктирмай кўриб чиқилади.

Суд мажлисида:

гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи;
жабрланувчи ёки фуқаровий даъвогар;
уларнинг қонуний вакиллари;
ҳимоячи;
прокурор иштирок этади.

Муҳокама жабрланувчининг ярашув ҳақидаги аризасини ўқиб эшиттиришдан бошланади.

Суд текширадиган ҳолатлар

Суд:

ярашувнинг ихтиёрийлиги ва сабабларини;
шахс ўз айбига ихтиёрий иқрор бўлганини;
у қилмишининг оқибатларини англаганини;
етказилган зарарни бартараф этганини;
тарафларга тазйиқ ёки мажбурлаш бўлмаганини;
гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи ва қонуний вакилларнинг розилигини текширади.

Ҳар учала асосий шарт — айбга иқрор бўлиш, жабрланувчи билан ярашиш ва зарарни бартараф этиш бир вақтда мавжуд бўлиши керак.

Иш тугатилмайдиган ҳолатлар

Агар суд:

ярашув ёки айбга иқрор бўлиш ихтиёрий эмаслигини;
зарарни қоплашдан бош тортилаётганини;
қилмишда оғирроқ жиноят белгилари мавжудлигини аниқласа, ишни умумий тартибда суриштирув ёки дастлабки тергов олиб бориш учун прокурорга юборади.

Шунингдек, жиноят Жиноят кодексининг 66¹-моддасида кўрсатилмаган бўлса ёки шахсга нисбатан қонундаги чеклов мавжуд бўлса, ярашув қўлланилмайди.

Муҳим: Жабрланувчининг «даъвом йўқ» деган аризасининг ўзи ишни тугатиш учун етарли эмас. Суд ярашувнинг қонунийлиги, ихтиёрийлиги ва зарар ҳақиқатда бартараф этилганини текширади.

Суд ажрими

Суд муҳокамаси натижасида ажрим чиқаради. Унда:

ишни ярашув сабабли тугатиш ёки прокурорга юбориш;
эҳтиёт чорасини бекор қилиш, ўзгартириш ёки сақлаб қолиш;
ашёвий, ёзма ва рақамли далилларнинг тақдири;
зарарни қоплаш билан боғлиқ масалалар ҳал этилади.

Иш ярашув асосида тугатилса, айблов ҳукми чиқарилмайди ва шахс мазкур иш бўйича судланмаган ҳисобланади. Бироқ бу реабилитация қилиш асоси эмас.

Ажрим устидан шикоят қилиш

Суд ажрими устидан гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, уларнинг қонуний вакиллари ҳамда ҳимоячи хусусий шикоят бериши, прокурор эса хусусий протест келтириши мумкин.

Тартиб Жиноят кодексининг 66¹-моддаси ва Жиноят-процессуал кодексининг 582–586-моддалари билан белгиланади.