Маъмурий судларга мурожаат қилиш

Маъмурий судга қачон мурожаат қилинади?

Фуқаро ёки юридик шахс маъмурий орган, маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи ёки мансабдор шахснинг қарори, ҳаракати ёхуд ҳаракатсизлиги:

унинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузган;
ҳуқуқ ва эркинликларини амалга оширишга тўсқинлик қилган;
унинг зиммасига қонунга хилоф мажбурият юклаган;
фаолиятини амалга ошириш учун бошқа тўсиқлар вужудга келтирган деб ҳисобласа, маъмурий судга мурожаат қилиши мумкин.

Маъмурий суд кўрадиган ишлар

Маъмурий судлар, жумладан:

идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар юзасидан низоларни;
маъмурий органлар ва мансабдор шахсларнинг қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлигини;
сайлов ва референдум комиссияларининг хатти-ҳаракатлари ҳамда қарорларини;
нотариал ҳаракатни амалга ошириш ёки ФҲДЁ далолатномасини қайд этиш рад этилганлигига оид низоларни;
давлат рўйхатидан ўтказиш рад этилганлиги ёки белгиланган муддатда амалга оширилмаганлиги устидан шикоятларни;
қонунда назарда тутилган инвестиция ва рақобат низоларини;
оммавий-ҳуқуқий муносабатлар бўйича сўзсиз ундиришга асос бўлган ижро ёки бошқа ҳужжатлар устидан шикоятларни кўради.

Маъмурий қарор ёки ҳаракат натижасида етказилган зарарни қоплаш талаби асосий маъмурий талаб билан сабабий боғлиқ бўлса, улар бирга билдирилиши мумкин. Зарарни қоплаш талаби алоҳида берилса, у фуқаролик ёки иқтисодий судда кўрилади.

Мурожаат қилиш муддати

Қонунда бошқа муддат белгиланмаган бўлса, маъмурий органнинг қарори, ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги устидан ариза шахсга ҳуқуқи бузилганлиги маълум бўлган пайтдан эътиборан олти ой ичида берилади.

Давлат ижрочисининг қарори, ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги устидан шикоят қилиш муддати — ҳуқуқ бузилганлиги маълум бўлган пайтдан эътиборан ўн кун.

Узрли сабаб мавжуд бўлса, ўтказиб юборилган муддат суд томонидан тикланиши мумкин.

Муҳим: Маъмурий судлар маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни кўрмайди. Бундай ишлар Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексда белгиланган ваколатли органлар ёки жиноят ишлари бўйича судлар томонидан кўрилади.

Ариза ва дастлабки ҳимоя

Судга ариза (шикоят) билан мурожаат қилинади. Унда шикоят қилинаётган орган ёки мансабдор шахс, қарор ёхуд ҳаракатнинг мазмуни, бузилган ҳуқуқ, қонунчиликка номувофиқлик сабаблари ва аниқ талаб кўрсатилади.

Зарур ҳолларда аризачи суддан низолашилаётган ҳужжат ижросини тўхтатиб туриш, муайян ҳаракатларни тақиқлаш ёки бошқа дастлабки ҳимоя чорасини кўришни сўраши мумкин.

Тартиб Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси билан белгиланган.