Ҳуқуқий маслаҳат - бепул, тезкор, ҳаммага!

  • 4062 марта ўқилди

Жиноят ишларда ярашув амалиётини қўллаш тартиби

Ярашувни қўллаш шартлари

Ярашув институти жиноят содир этган шахсни судланганликка олиб келмасдан жиноий жавобгарликдан озод қилиш имконини беради.

Бунинг учун шахс:

  • Жиноят кодексининг 66¹-моддасида кўрсатилган жиноятлардан бирини содир этган бўлиши;
  • ўз айбига иқрор бўлиши;
  • жабрланувчи ёки фуқаровий даъвогар билан ярашиши;
  • етказилган зарарни бартараф этиши керак.

Ярашув қўлланадиган жиноятлар рўйхати тугал ҳисобланади. Жиноят кодексининг 66¹-моддасида назарда тутилмаган жиноят бўйича тарафларнинг ўзаро келишганлиги ишни ярашув асосида тугатиш учун етарли эмас.

Агар ишда бир нечта жабрланувчи бўлса, ярашув тўғрисидаги иш юритиш барча жабрланувчилар билан ярашилгандагина амалга оширилади.

Муҳим: жабрланувчининг кечириши ёки даъвоси йўқлигини билдириши етарли эмас. Айбга иқрор бўлиш ва етказилган зарарни бартараф этиш шартлари ҳам бажарилиши керак.

Ярашув тўғрисидаги ариза

Ярашув тўғрисидаги ариза жабрланувчи, фуқаровий даъвогар ёки уларнинг қонуний вакили томонидан:

  • суриштирув;
  • дастлабки тергов;
  • суд муҳокамасининг исталган босқичида, аммо суд қарор қабул қилиш учун алоҳида хонага киргунига қадар берилиши мумкин.

Ариза ёзма шаклда берилади. Унда:

  • етказилган зарар бартараф этилганлиги ёки жабрланувчи зарарни ундиришдан воз кечганлиги;
  • тарафлар ихтиёрий ярашганлиги;
  • жиноят ишини ярашув муносабати билан тугатиш ҳақидаги илтимос кўрсатилади.

Жабрланувчи суд маслаҳатхонага киргунига қадар ярашувдан воз кечиш ҳуқуқига эга.

Ишни судга юбориш

Суриштирувчи, терговчи ёки прокурор ярашув тўғрисидаги аризани олгач, гумон қилинувчи ёки айбланувчининг розилиги билан ишни етти суткадан кечиктирмай судга юбориш тўғрисида қарор қабул қилади.

Агар ариза иш биринчи инстанция судида кўрилаётганда берилса, суд уни дарҳол кўриб чиқишга киришади.

Суд муҳокамаси

Ярашув тўғрисидаги иш судга келиб тушганидан кейин суд муҳокамаси ўн суткадан кечиктирмай ўтказилади.

Суд мажлисида гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи, жабрланувчи ёки фуқаровий даъвогар, уларнинг қонуний вакиллари, ҳимоячи ва прокурор иштирок этади.

Суд:

  • ярашувнинг ихтиёрийлигини;
  • айбга иқрор бўлиш ҳолатини;
  • қилмиш оқибатлари англанганлигини;
  • зарар бартараф этилганлигини;
  • тарафларга тазйиқ ўтказилмаганлигини;
  • барча тарафларнинг розилигини текширади.

Шартлар бажарилган бўлса, суд шахсни жиноий жавобгарликдан озод қилиш ва жиноят ишини тугатиш ҳақида ажрим чиқаради.

Муҳим: ярашув асосида иш тугатилиши оқлов ҳукми ҳисобланмайди. Иш айблилик масаласи бўйича ҳукм чиқармасдан, қонундаги махсус асосга кўра тугатилади.

Тартиб Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси ва Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси билан белгиланади.

Chat